Besloten hofje is een installatie van Maria Roosen met drie middeleeuwse beelden uit de collectie van Rijksmuseum Twenthe die worden ‘omlijst’ door een snoer van groentes van geblazen en gespiegeld glas. De installatie is speciaal gerealiseerd voor de tentoonstelling Zien & Geloven in 2025 in het museum.
De titel van het werk verwijst naar de zogenoemde Besloten Hofjes, een bijzondere kunstvorm die in de late middeleeuwen in de Nederlanden ontstond. Besloten Hofjes zijn rijkgevulde altaarkastjes die paradijselijke tuinen verbeelden. Maria Roosen zag ze voor het eerst in een museum in Mechelen: ‘Het zijn een soort religieuze poppenhuizen, vaak door nonnen gemaakt. Met handgemaakte kraaltjes, kleine religieuze beeldjes en andere voorwerpen en kleinoden. Door de vele versieringen, niet-kloppende verhoudingen en de toewijding waarmee ze zijn gemaakt, hebben ze iets aandoenlijks en liefdevols.’
De glazenvoorwerpen van het snoer van Roosen verwijzen ook naar een (moes)tuin. Ze stellen verschillende groenten voor, zoals uien, knoflook, tomaat, wortel, komkommer en pompoen. Sommige groenten zijn gekleurd, zoals de tomaat (rood) en de knoflook (wit). De kleuren corresponderen met de verfoverblijfselen die nog zichtbaar zijn op de houten beelden, die oorspronkelijk rijkgekleurd waren. Het snoer omarmt als het ware de beelden, waardoor een gevoel van beslotenheid of bescherming ontstaat.
Maar het snoer kan ook andere associaties oproepen, aldus Roosen. Zo is er de verwijzing naar een stralenkrans, een ring van licht die vaak rondom heiligen werd afgebeeld. De installatie heeft ook iets weg van een totempaal, vanwege de beelden die boven elkaar geplaatst zijn.
